Three poems by Vassilis Vassilikos

Translated by George Chaldezos & Nick Fielding



Mattresses to mend! Mattresses to mend!
Bow on his back,
he roamed the streets.
Suyulu, Five-Hundreds, Ay-Yanni.*
Cheerfully he looked at me,
a little lad looking at him,
an archery victor at an ancient Olympic
He sat on the concrete
of our pre-war yard,
face deeply lined
by Acronauplia.** My mother
would bring out comfortable mattresses
and he, with his single string bow,
gave them new life,
now aired, virgin, ready
to go back onto comfortable beds.

During the Occupation
his call was gone.
We heard about guns rattling in the mountains:
he was picking off the collaborators
of Chiaus-Antoni.

Mattresses to mend! Mattresses to mend!
Bow on his back,
he roamed the streets.
Suyulu, Five-Hundreds, Ay-Yanni.
He sat on the concrete
of our post-war yard
to tell me stories. My mother
would bring out Occupation mattresses
and he brought them back to life
from hardships.

During the Civil War
his call was gone.
We found out from his wife
he died in the Ay-Stratis camp.**
Also, his trade of resurrection
Began to die out.
We didn’t need him any more.
Mattresses were now
of a synthetic stuff, American.

*Suyulu, Five-Hundreds, Ay-Yanni are neighborhoods of Kavala that received Greek refugees from Turkey after 1922.


Παπλωματάς! Πα-πλω-μα-τάς!
Με το τόξο στην πλάτη
Σεργιάνιζε τις γειτονιές.
Σούγιελο, Πεντακόσια, Αϊ-Γιάννη.
Καλοσυνάτος κοίταζε εμένα
που, μικρό παιδί, τον κοίταζα,
σαν αρχαίο ολυμπιονίκη στο σημάδι.
Στο τσιμέντο κάθισε
της προπολεμικής αυλής
με πρόσωπο βαθειά χαραγμένο
απ’ την Ακροναυπλία. Η μάνα μου
έβγαλε τα αστικά στρώματα
κι αυτός τα ανάστησε
με το μονόχορδο δοξάρι του
αφράτα, παρθένα, έτοιμα
 να ξαναμπούν στα αστικά κρεβάτια.
Στα χρόνια της Κατοχής
Χάθηκε η φωνή του.
Μάθαμε πως έγινε κροτάλισμα στο βουνό:
Ξετίναζε τους γερμανοτσολιάδες
του Τσαούς-Αντώνη.
Παπλωματάς! Πα-πλω-μα-τάς!
Με το τόξο στην πλάτη
Σεργιάνιζε τις γειτονιές.
Σούγιελο, Πεντακόσια, Αϊ-Γιάννη.
Στο τσιμέντο κάθισε
της μεταπολεμικής αυλής
και μου ’λεγε ιστορίες. Η μάνα μου
έβγαλε τα κατοχικά στρώματα
κι αυτός τα νεκρανάστησε
απ’ τις ταλαιπωρίες.
Στα χρόνια του εμφύλιου
Χάθηκε η φωνή του.
Μάθαμε απ’ τη γυναίκα του
πως πέθανε στον Αϊ- Στράτη.
Κι η τέχνη του στην «ανοικοδόμηση»,
Άρχισε να ξεφτίζει.
Δεν μας χρειαζόταν πιά.
Τα στρώματα γίνονταν τώρα
από μιαν ύλη, πλαστική, αμερικάνικη.




The sea was turning emerald.
Small vessels
grew watery wings.
In the landscape only the island was missing:
a turtle’s carapace that moved house.


The sea from the window.
The soft divan.
Ancient-looking cupboards.
Mirrors. And in the corner
old Gras Rifle
for the rebels.


Memory returns
in rubber sandals,
as if one’s steps are clinging
to the same stones.
Behind the yard, the garden,
behind the garden, the cistern
¾ the reservoir, the tank ¾
in its waters
the icon of the Virgin frozen
with its plaits of garlic.



Σμαράγδιζε το  πέλαγο. 
Καράβια μικρά
βγάζαν φτερά υδάτινα.
Απ’ το τοπίο έλειπε μονάχα το νησί,
χελώνας καύκαλο που μετακόμισε.


Απ’ το παράθυρο η θάλασσα.
Το μαλακό ντιβάνι.
Ντουλάπες αρχαιόπρεπες.
Καθρέφτες. Και στη γωνιά
ο γέρο-γκρας
για τους κομιτατζήδες.

Η μνήμη επιστρέφει
Με λαστιχένια πέδιλα,
λες και κολλούν τα βήματα
στις ίδιες πέτρες.
Πίσω απ’ την αυλή ο κήπος,
Πίσω απ’ τον κήπο η στέρνα,
– η γούρνα, η δεξαμενή –
μες στα νερά της να παγώνει
το εικόνισμα της Παναγιάς
με τις πλεξούδες από σκόρδα.


From: The Little Week



Today again not a breath of wind
ruffled the flag.
Little boats set off
furrowing the deep:
one for the island, one for the Holy Mountain.***
The silos at the Mill
presented arms to the mine sweepers.
The Sanatorium on the mountainside
was winking at the city.
And the six o’ clock bell at St Paul’s
ended the shift at the tobacco factories,
and blew through the hanging laundry
a light breeze of the rebel God.

***Mt. Athos is visible from Kavala; the island is Thasos.



Η άπνοια και σήμερα
κράτησε τη σημαία ανέγγιχτη.
Τα καραβάκια ξεκίνησαν
διχαλώνοντας το πέλαγο:
το ’να για το νησί, τ’ άλλο για το Όρος.
Τα «σιλό» του Μύλου
παρουσίαζαν όπλα στα ναρκαλιευτικά.
Το σανατόριο, στο βουνό,
βλεφάριζε την πόλη.
Και η καμπάνα του Αγίου Παύλου
στις έξι σχόλασε τα καπνομάγαζα,
κι έφερε, μες στ’ απλωμένα ρούχα
της μπουγάδας, ένα αεράκι
του αντάρτη Θεού.

Vassilis Vassilikos, a Greek writer and diplomat, was born 18 November 1934 in Kavala, to parents native to the island of Thasos. He grew up in Thessaloniki, before moving to Athens to work as a journalist. Because of his political activities, he was forced into exile for seven years, following the colonels’ coup of 1967.

Between 1981 and 1984, Vassilikos served as Director of the Greek state television channel (ET1). Since 1996, he has served as Greece’s ambassador to UNESCO. He was elected MP with Syriza in the 2019 Greek election.

Vassilikos has been highly prolific and widely translated. He has published more than 100 books, including novels, plays and poetry. His best-known work is the political novel Z (1967), which has been translated into thirty-two languages and was the basis of the award-winning film directed by Costa-Gavras (with music by Mikis Theodorakis).

Vassilikos and his late wife Dimitra (“Mimí”) were friends with the American poet James Merrill; the death of Mimí serves as a critical late plot turn in Merrill’s epic poem, The Changing Light at Sandover (1982).

In the United States, Vassilikos has long been associated with and published by Seven Stories Press.

George Chaldezos teaches Classics in London and studied in Thessaloniki with postgraduate studies in Cologne, Oslo and Cambridge. With Vassilikos he translated Merill’s poetry for Editions Gavriilidis: The Black Swan, Chronicles of Love and Loss (1995). See:

Together with his partner Nick Fielding, a language graduate of Durham University, George is preparing a translation of Rachel Hadas’ Poems for Camilla for future publication in Greece.